نکات ایمنی جهت پیش گیری از گازگرفتگی

منوکسیدکربن، گازی است بی‌بو و بی‌رنگ و به طور ظاهری قابل مشاهده نیست و در اثر سوخت ناقص مواد سوختی و عموماً در فضای بسته ایجاد می‌شود. در اثر احتراق هر نوع ماده سوختنی به‌خصوص در محیط های دربسته و فاقد اکسیژن ممکن است این گاز تولید شود.
گازی بسیار سمی بی رنگ وبی بو که به علت عملکرد نامناسب وسیله گرمایشی (در اثر )سوخت ناقص ، نصب نادرست ویا استفاده ناصحیح از آن ایجاد می شود غلظت منو اکسید در مقادیر بسیار پائین نیز برای انسان خطرناک وکشنده است .
تمام وسایل گاز سوز یک قایل باالقوه هستند ، حتی اگر تولیدکنندگان وسایل گاز سوز بارها و بارها تبلیغ کنند که این وسایل خطری ندارند!
آنچه باید در برخورد با شرایط گاز گرفتگی بدانیم و به آن عمل کنیم :
هوشیار باشیم چون : حادثه‌ های بد، ناگهان و فقط یک بار رخ می ‌دهند و قابل جبران نیستند. با توجه به فصل سرما و استفاده بیشتر خانواده‌ها از وسایل گرمایی گازسوز، خانواده‌ها باید از علایم شایع گازگرفتگی مطلع باشند و در صورت مشاهده این علایم، اقدامات اولیه را انجام دهند.
گیجی، کرختی مزمن، سردرد ناگهانی و بدون درد از علایم شایع گاز گرفتگی است که افراد سالم به دلیل این که این علایم دیرتر در آنها بروز می‌کند باید کاملاً هوشیار بوده و با مشاهده این علایم، در افرادی که حساس‌تر هستند، سریع اقدامات اولیه را انجام دهند.
در شرایط عادی که نفس می‌کشیم اکسیژن توسط گلبول‌های قرمز به همه اعضای بدن می‌رسد اما منوکسیدکربن می‌تواند با قدرت بسیار زیادی به گلبول‌های قرمز چسبیده و به راحتی جدا نشود، همین امر باعث می‌شود که اکسیژن به سلول‌های بدن به خصوص قلب و مغز نرسد و به همین ترتیب اثرات مسمومیتی خود را نشان دهد.
علائم گازگرفتگی بستگی به میزان منوکسیدکربن موجود در فضای حادثه دارد در ابتدا علائم به صورت خفیف است و به صورت گیجی، کرختی مزمن و در واقع علائمی شبیه یک آنفلوانزا خود را نشان می‌دهد که افراد در مواجهه با چنین علائمی، باید به وجود گاز منوکسیدکربن در فضا شک کنند. علایم مسمومیت حاد با این گاز شامل سردرد، سرگیجه، تهوع و استفراغ، بیهوشی، تشنج و اغماست.
در بیماران مبتلا به ناراحتی‌های قلبی ممکن است تشدید بیماری یک علامت هشدار دهنده باشد. یکی از مهمترین اعضای بدن که به اکسیژن نیاز دارد، مغز است، این علائم به تدریج به صورت سردردهای ناگهانی شبیه میگرن بروز می‌کند و اگر تشدید شود می‌تواند فرد را دچار دردهای شدیدتر مثل تشنج، ضعف، بی‌حالی شدید و نهایتاً حالت کما کند.
عوارض قلبی مانند اختلال در عملکرد عضلات قلب و نارسایی کلیه و در سایر موارد تغییر در رنگ پوست، از علائم مسمومیت با گاز منوکسید کربن است. در صورت مشاهده علایم گاز گرفتگی چه اقداماتی باید صورت گیرد؟
بهترین کار در مواجهه با فرد گازگرفته این است که با حفظ خونسردی فرد را از شرایطی که دچار مسمومیت شده خارج و درها و پنجره‌ها را سریع بازکنند و اجازه دهند اکسیژن کافی به او برسد.
باید از تجمع در کنار مریض جداً خودداری کنند زیرا این عمل از رسیدن سریع اکسیژن به فرد جلوگیری می‌کند. لباس تنگی که مانع رسیدن تنفس مناسب به فرد می‌شود را به سرعت آزاد کنند و با ۱۱۵ تماس گرفته و اجازه دهند تا آنها، اقدامات اولیه مناسب را انجام دهند.
البته باید توجه داشت این اقدامات زمانی تأثیرگذار است که فرد مدت زمان کمی را در مواجهه با گاز باشد. در بسیاری از موارد که افراد در خواب هستند و مدت زمان طولانی با گازمنوکسید کربن قرار دارند، غلظت این گاز سبب آسیب مغزی شدید بر فرد و منجر به یک آسیب برگشت‌ناپذیر و مرگ مغزی می‌شود.
افرادی که به مصدومان کمک می‌کنند، خود نیز در معرض گازگرفتگی قرار دارند، توصیه می شود : بلافاصله در بدو ورود، درها و پنجره‌ها را بازکرده و به تهویه مناسب هوا کمک کنند.
اولین برخورد با مصدوم هوشیاری که به مسمومیت با گاز منواکسیدکربن دچار شده است، انتقال فرد گاز گرفته شده به محیط باز با هوای تازه است که در آن محیط هوا جریان دارد. میزان ، شدت و وخامت گاز گرفتگی به عوامل متعددی چون مدت زمان قرارگیری در برابر گاز، سن مصدوم نوزاد، سالمند یا فرد جوان ابتلاء به انواع بیماری های ریوی نظیر آسم و… بستگی دارد و سردرد و سرگیجه از نخستین نشانه ها و علایم مسمومیت با گاز منواکسیدکربن است.
احساس صدا در گوش، ضعف، سستی و بیحالی، احساس خفگی و در موارد شدیدتر کبود شدن انگشتان و لب را از دیگر علایم مسمومیت با گاز منوکسید کربن است و پس از انتقال فرد مصدوم به محیط آزاد باید هر آنچه که سبب انسداد، فشار و خفگی می شود نظیر کمربند، کراوات و لباس های تنگ را باز کرد و برای تنفس راحت تر مصدوم را در وضعیت نشسته یا نیمه نشسته قرار داد.
در مصدومان بی هوش خطر برگشت مواد به نای و آسپیراسیون وجود دارد، به همین علت، این افراد باید به پهلوی چپ خوابانده شوند. افراد مسموم با گاز سمی منواکسیدکربن نباید در محیط سرد نگهداری شوند، تجویز دارو یا احیای قلبی- ریوی در صورت ایست قلبی باید با توصیه پزشک انجام شود.